Oorspronkelijke publicatie 2005, hergepubliceerd in 2010. Licentie: Creative Commons Attribution 3.0 Unported License

Inleiding

Er bestaat een doorlopende discussie of we glyfosaat nu wel of niet moeten gebruiken, of het middel nu wel of niet gevaarlijk is. Aangezien diverse partijen zich op verschillende bronnen baseren is het van belang een tweezijdige blik te geven. De opzet van dit artikel is om gangbare fabeltjes met feiten te weerleggen uit controleerbare bronnen.

De belangrijkste fabrikant van glyfosaat is Monsanto die het verkoopt onder diverse merknamen Roundup, RoundupReady, Roundup Evolution. De nieuwste naam is Roundup Ultra of Roundup Ultra Herbicide.

Glyphosate bevat 3 werkzame zouten [10]: isopropylamine,  sodium en monoammonium. Het eerste werkt als herbicide, het tweede als groeiversterker in pinda’s en suikerbiet. Het derde is in 1984 geregistreerd als herbicide. Bij afbraak onstaat het metaboliet AMPA [11]. Voor glyfosaat ligt de  drinkwaternorm  op 0,1 µg/l en het ad-hoc Maximaal Toelaatbaar Risico (MTR)  op 23 µg/l.

Glyfosaat, het middel

Fabel 1: Toch niet helemaal afbreekbaar

Een deel van het middel bindt zich aan bodemdeeltjes en breekt vermoedelijk in het geheel niet meer af. Na vele malen herhaald gebruik zijn hierdoor in de toekomst problemen te verwachten, met name als de bodem als het ware verzadigd is en niet nog meer glyfosaat kan opnemen.  [1].

Er zou geen  residu achterblijven in bespoten planten of dieren. Maar ook wordt aan officiele instanties getwijfeld: men zou de beweringen van Monsanto klakkeloos hebben overgenomen: Hij stuurde mij een aantal wetenschappelijke publicaties waaruit blijkt dat glyfosaat, wanneer het eenmaal in een plant zit, zeer slecht afbreekt. Bij de toelating van glyfosa­at had men dat genegeerd, aldus de onderzoeker in kwestie. De toelatingsinstantie hechtte volledig geloof aan de bewering van Monsanto dat het onder de merknaam Roundup gefabriceerde glyfosaat goed en snel afbreekbaar is. Door de slechte afbreekbaarheid in plantaardig materiaal bevatte stro destijds een hoog gehalte Roundup. De gevolgen daarvan kwamen kort daarna op dramati­sche wijze boven tafel door het gebruik van champost. Van stro vervaardigde champost werd ge­bruikt bij de teelt van champignons. Afgedankte champost vond zijn weg naar tuinen. En in die tuinen bleek dat Roundup nog alleszins intact was en als alle plantendoder fungeerde. [2].

Fabel 2: Bij gebruik van glyfosaat  hoef je niet meer te vegen (met straatschrobmachines)

Er wordt door het CTB aanbevolen wel te vegen: Na afsterven van het onkruid (3-6 weken) wordt een borsteling aanbevolen om stof en organisch materiaal te  verwijderen. [4]

Fabel 3: Alleen Roundup is voldoende herbicide, je hebt niks anders nodig

Het CTB geeft als tip: Om nieuwe kieming van onkruiden te voorkomen, kan Roundup Evolution gemengd worden met een daartoe toegelaten bodemherbicide. Blijkbaar helpt alleen dit ene herbicide niet eens afdoende. [4]

Fabel 4: Zo veilig als keukenzout

Volgens handelaar Dick Beerepoot [3] zou er alleen wat lichte oogirritatie kunnen optreden. Het gaat echter om Acid: moderately to severely irritating, R41; (Zuur: gemiddeld tot ernstig irriterend, R 41). Bron: CTB: Toelating Roundup Evolution [5]. Volgens de Amerikanen [10] valt het onder klasse 3 van de 4, waarbij 1 het zwaarst is en 4 het mildst. In Californie staat het middel hoog [10] op de ranglijst van pesticiden die ziekte of verwonding veroorzaken bij arbeiders, die talloze incidenten rapporteren van oog- en huidirritatie door morsen bij het mengen of laden.

Glyfosaat wordt als weinig giftig voor mensen en dieren beschouwd. Deze opvatting is dan gebaseerd op LD-50 onderzoek bij proefdieren; onderzoek waarbij bepaald wordt bij welke hoeveelheid van een stof de helft van de proefdie­ren sterft. De gevonden giftig­heidswaarde wordt met name in reclamefolders (zoals [3] – red]) vergele­ken met die van keukenzout of andere stoffen in ons voedsel. De LD-50 waarde geeft echter alleen aan bij welke hoeveelheid 50 procent van de proef­dieren (binnen de gestelde proefduur) sterft. Dieren waarvan orga­nen worden aangetast, of die bijvoorbeeld verlamd of blind worden, hebben geen enkele invloed op de gevonden LD-50 waarde, evenals chronische ver­giftigingsver­schijnse­len, die nog lang na de proef  kunnen optreden [1b].

Fabel 5: Toch niet helemaal veilig voor het (grond)water

Monsanto beweert [6] dat Roundup, dat bindt aan de bodem, daarom niet in het grondwater doordringt.  In Denemarken is echter wel grondwatervervuling vastgesteld [7], te weten in de leemgronden van Estrup en Silstrup. Daarom is het gebruik van Roundup in de  Deense landbouw in juli 2003 verboden  op kleigronden [13].

Ook in Nederland is het residu AMPA aangetroffen in grondwater [11]. Het is uitgespoelt via verharding. In Noord-Brabant staat het op de oranje lijst.

In de Drentse Aa, het enige oppervlaktewater waarin voorzover bekend glyfosaatmetingen zijn gedaan, zijn de laatste jaren concentraties glyfosaat en omzettingsprodukten daarvan aangetroffen die aanzienlijk boven de drinkwaternorm liggen. Daarbij komt dat er zeer sterke aanwijzingen zijn dat fosfaat glyfosaat kan verdringen uit zijn binding met bodemdeeltjes. [14]

Fabel 6: Kankerverwekkend?

Enerzijds is er nooit aangetoond dat roundup zelf kankerverwekkend is. Let wel: er is ook nooit aangetoond van niet. De Rachel Carson Carcicogenity Rating RCC is wel uitgevaardigd. [16]

Na binding met nitriet (zoals dat optreedt in bv. de maag) ontstaat N-nitrosoglyphosate. Tenminste 3/4 van 120 nitroso-verbindingen zijn kankerverwekkend [15]. Dat noemen ze ‘verdacht’ maar dus niet bewezen.

Fabel 7: Niet gevaarlijk voor dieren?

Bij hoge doses is glyfosaat giftig voor zwangere ratten, muizen en honden (Beagle): diarree, verminderde groei, neusproblemen en sterfte. [10] Bij  jonge mannetjesratten worden nierstoornissen geconstateerd. Een ander onderzoek toont verteringsproblemen en verminderd lichaamsgewicht [10]

Beslismodellen

In de gemeente Maassluis wordt regelmatig verwezen naar het rapport [17]. Hierin worden diverse methoden van onkruidbestrijding modelmatig vergeleken. Dit rapport kent maar 1 nadeel en dat is dat het gaat om een modelstudie. De realiteit is nooit conform een model. Zo  concludeert het rapport: het ecotoxicologisch risico van glyfosaat, ampa en polyoxyethyleenamine voor organismen in grote rivieren is minimaal. Deze conclusie is gebaseerd op berekeningen die ervan uitgaan dat er _alleen in Nederland_ glyfosaat wordt gebruikt. Dat is niet juist volgens Riwa-Maas, [18], dat echter wel stelt dat de probleemstoffen in de Maas met name de bestrijdingsmiddellen en fosfor en stikstof zijn. Vooral het gebruik van onkruidbestrijding op verhardingen door gemeentelijke diensten, bedrijven en particulieren moet zo spoedig mogelijk aan banden worden gelegd. [18]

Met dank aan:

VTM Milieucommunicatie Rijnmond,
www.vtm-milieu.nl

Bronnen

Zoals altijd op Internet kunnen de bronnen zomaar ineens verdwenen
zijn.

Daaron biedt
ik hier alle rapporten als 1 zip-bestand : roundup-bronnen.zip
(1.3 Mb)

[1]  [1b]	De Natuurverrijking – FAQ  Brochure Roundup GLyfosaat	http://home.wanadoo.nl/natuurverrijking/faq’s.htm  http://home.wanadoo.nl/natuurverrijking/publicaties/glyfosaat.htm
[2]	Round Up feiten, Antwoord aan een chemiereus -  Caroline Cox (ned. vert.)	http://home.wanadoo.nl/natuurverrijking/publicaties/roundupfeiten_ned_.htm
[3]	Dick Beerepoot – Roundup (handelaar)	http://www.dickbeerepoot.nl/roundup.html
[4]	College Toelating Bestrijdingsmiddelen: Roundup Evolution in de Bestrijdingsmiddelendatabank	http://www.bib.wau.nl/cgi-bin/WebQuery/ctb?wq_isn=3061
[5]	Toelating Roundup Evolution	http://www.bib.wau.nl/ctb/files/11228_09.html
[6]	Monsanto - Glyphosate and Water Quality	http://www.monsanto.com/monsanto/content/products/productivity/roundup/gly_water_bkg.pdf
[7]	geus.dk: Monitoring results May 1999 – June 2002	http://www.geus.dk/pesticidvarsling/vap-results-99-02-10-uk.htm
[8]	Monsanto over Roundup	http://www.monsanto.com/monsanto/layout/products/productivity/roundup/default.asp
[9]	Monsanto citeert autoriteiten over Roundup	http://www.monsanto.com/monsanto/content/products/productivity/roundup/gly_bestsources_bkg.pdf
[10]	Environmental Protection Agency over Glyphosate	http://www.epa.gov/oppsrrd1/REDs/factsheets/0178fact.pdf
[11]	KNAW: Project: Ontwikkelen bepalingsmethode voor glyfosaat en het metaboliet AMPA	http://www.niwi.knaw.nl/nl/oi/nod/onderzoek/OND1244657/toon
[12]	Centrum voor Landbouw en Milieu: bestrijdingsmiddelen in Noord-Brabantse grondwaterbeschermingsgebieden. Risico’s en knelpunten.	http://www.clm.nl/pdf/484.pdf
[13a]  [13b]	Newfarm.org – Denmark will reduce the use of glyphosate  Newfarm.org – Danish water contaminated by round-up, ban imposed	http://www.newfarm.org/international/news/070103/070803/denmark.shtml  http://www.newfarm.org/international/news/090103/092203/dn_rr_ban.shtml
[14]	Tuinkrant -  (Eco)toxicologische informatie over RoundUp  Lucas Reijnders/Heleen van Wieringen / Rudi van Overloop	http://207.44.238.243/tkarchief/tk/info/roundup.htm
[15]	ENVIRONMENTAL HEALTH DATA SEARCH – Glyphosate	http://www.oztoxics.org/ntn/glyphosate.htm
[16]	Rachel Carson Council – Basic guide to pesticides	http://members.aol.com/rccouncil/ourpage/samples.htm#glyphosate
[17]	Beslisfactoren voor onkruidbestrijding op verhardingen	http://www.ivambv.uva.nl/rapportenpdf/onkruidbestrijding.pdf
[18[	Riwa-Maas	http://www.riwa-maas.org/documents/MaasMemoNl.pdf

De laatste versie van dit document staat op http://voeten.com/roundup

Barry at voeten.com